+31 (0)20 2060700info@devos.nl
Artikel van Nicola Ebbink: ACM treedt hard op tegen gebruik van nepvolgers op Instagram

Artikel van Nicola Ebbink: ACM treedt hard op tegen gebruik van nepvolgers op Instagram

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft een last onder dwangsom (die kan oplopen tot 100.000,- euro) opgelegd aan Bicep Papa B.V., het bedrijf van fitness-influencer Mo Bicep. De reden: het gebruik van nepvolgers en neplikes op Instagram. Voor degene bij wie niet direct een belletje gaat rinkelen: Mo Bicep kwam afgelopen zomer nog in het nieuws als de eigenaar van de Lamborghini Huracán die goede vriend Dave Roelvink in de prak had gereden.

De feiten

Via haar website verkoopt Bicep Papa B.V. verschillende producten, waaronder voedingssupplementen. Onder meer via Mo Biceps persoonlijke Instagram-pagina (“mobicepp”) worden deze producten gepromoot.

Bicep Papa heeft in de afgelopen twee jaar een aanzienlijk aantal nepvolgers en neplikes voor verschillende Instagram-accounts gekocht. Het gaat om ongeveer 98.000 volgers in totaal – waarvan 28.000 voor Mo Biceps persoonlijke account – en 27.000 likes. Volgens de ACM overtreedt Bicep Papa hiermee de regels betreffende oneerlijke handelspraktijken. Het kopen en gebruiken van nepvolgers en neplikes levert een misleidende handelspraktijk op, mede omdat door de presentatie van het aantal volgers en likes een positiever beeld wordt geschetst van (de populariteit van de producten van) Bicep Papa dan in werkelijkheid het geval is.

Het verbod op oneerlijke handelspraktijken

Volgens het Europees consumentenrecht komt aan consumenten een hoog beschermingsniveau toe. De gedachte hierachter is dat de consument zich ten opzichte van een handelaar in een economisch zwakkere positie bevindt, met name omdat hij over minder informatie en deskundigheid beschikt. Om te voorkomen dat handelaren consumenten bedriegen en beletten een geïnformeerde keuze te maken, bestaan er regels die de consument hiertegen beschermen.

Deze regels zijn onder meer vastgelegd in de Richtlijn Oneerlijke Handelspraktijken (Richtlijn OHP)[1] – in Nederland geïmplementeerd in de Wet Oneerlijke Handelspraktijken (Wet OHP)[2] .[3] Op grond van de Richtlijn OHP zijn oneerlijke handelspraktijken verboden.[4] Het begrip “handelspraktijk” is zeer breed en kan verwijzen naar elke activiteit van een handelaar die rechtstreeks te maken heeft met de promotie, verkoop of levering van een product aan de consument. Van oneerlijkheid is sprake indien een handelspraktijk in strijd is met de vereisten van professionele toewijding[5] en deze het economische gedrag van de gemiddelde consument[6] wezenlijk kan verstoren, waardoor hij een besluit kan nemen, dat hij anders niet had genomen.[7]

Misleidende handelspraktijken

Misleidende handelspraktijken zijn in ieder geval oneerlijk.[8] Het komt erop neer dat een misleidende handelspraktijk zich voordoet indien een handelaar informatie verstrekt die feitelijk onjuist is of die, bijvoorbeeld door de wijze van presentatie, de gemiddelde consument kan bedriegen, waardoor hij een besluit kan nemen dat hij anders niet had genomen.[9]

De Richtlijn OHP bevat een zogenaamde ‘zwarte lijst’ met voorbeelden van handelspraktijken die onder alle omstandigheden misleidend zijn.[10] Een voorbeeld hiervan vormt de situatie waarin een handelaar bij de uitoefening van zijn beroep of bedrijf zich op bedrieglijke wijze voordoet als consument.[11] Te denken valt aan een bedrijf dat - alsof hij een consument is - een positieve review over zijn eigen product schrijft.

Leidraad ACM

De ACM geeft in de Leidraad Bescherming van de Online Consument (Leidraad) [12] invulling aan de regels betreffende oneerlijke handelspraktijken. In de Leidraad wordt een vergelijking gemaakt tussen het aantal likes/volgers op iemands Instagram-pagina en consumentenreviews. Net als consumentenreviews, draagt ook het aantal likes/volgers bij aan de geloofwaardigheid van (producten gelieerd aan) een Instagram-pagina. Een groot aantal volgers/likes kan gelijk worden gesteld aan een grote mate van waardering. De consument kan door het gebruik van nepvolgers en -likes op het verkeerde been worden gezet. In de leidraad staat dan ook uitdrukkelijk dat een bedrijf geen nepvolgers of neplikes mag gebruiken om zijn online uitingen te promoten.[13]

Besluit ACM

De ACM overweegt in haar besluit tot het opleggen van de last onder dwangsom aan Mo Bicep[14] dat door het gebruik van nepvolgers en -likes de consument wordt misleid. ACM baseert haar besluit onder meer op bovenstaand voorbeeld uit de zwarte lijst van de Richtlijn OHP. Had de consument geweten dat de accounts gelieerd aan Bicep Papa op Instagram minder authentieke volgers hadden, dan had de gemiddelde consument een ander besluit over de overeenkomst kunnen nemen en mogelijk afgezien van de aankoop. Hetzelfde geldt voor het aantal likes op de berichten van Bicep Papa.[15] Om deze reden moet Mo Bicep de nepvolgers en -likes direct verwijderen en zich in de toekomst onthouden van het gebruik ervan. Mocht hij hier geen gevolg aan geven, dan zal Bicep Papa een dwangsom van 12.500,- euro per week verbeuren, met een maximum van 100.000,- euro. De hoogte van de dwangsom is onder meer gebaseerd om de omzet van Bicep Papa van de afgelopen twee jaar.  

Gevolgen besluit

Met haar besluit geeft de ACM een duidelijk signaal af: tegen het kopen van nepvolgers en neplikes wordt hard opgetreden. Het maakt bovendien duidelijk dat influencers een inspanningsverplichting hebben om hun Instagram vrij te houden van nepvolgers en -likes (in ieder geval voor zover zij die zelf hebben gekocht). Ook influencers die in het verleden volgers en likes hebben gekocht dienen deze te verwijderen, anders zijn ze niet veilig.

Mo Bicep heeft laten weten dat de posts met de neplikes inmiddels verwijderd zijn. Het verwijderen van de nepvolgers blijkt lastiger dan gedacht, maar hij heeft een bedrijf ingeschakeld dat hem hierbij helpt. Op 19 januari liet hij weten dat in ieder geval 10.000 van de 28.000 nepvolgers op zijn persoonlijke account reeds zijn verwijderd.

Ironisch genoeg lijkt het besluit van de ACM een tegenovergesteld effect teweeg te brengen. Stond de teller op de Instagram-pagina van Mo Bicep op 19 januari nog op 478.000 volgers; een dag na bekendmaking van het besluit is dit aantal gestegen naar 504.000 volgers. Zo blijkt maar: there’s no such thing as bad publicity, zeker niet als je luistert naar de naam “Mo Bicep”.

Link naar het besluit. 

[1] Richtlijn 2005/29/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende oneerlijke handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten op de interne markt

[2] Art. 6:193a t/m j BW

[3] De regels uit de Richtlijn OHP zijn nagenoeg letterlijk overgenomen in de Wet OHP.

[4] Art. 5 lid 1 Richtlijn OHP

[5] Handelen met professionele toewijding is, kort gezegd, handelen met de zorgvuldigheid die van een redelijke bekwaam en redelijk handelend vakgenoot ten aanzien van consumenten mag worden verwacht

[6] De gemiddelde consument is de gemiddeld geïnformeerde, omzichtige en oplettende gewone consument

[7] Art. 5 lid 2 en art. 2 onder e Richtlijn OHP

[8] Art. 5 lid 4 onder a Richtlijn OHP

[9] Art. 6 en 7 Richtlijn OHP

[10] Bijlage I bij de Richtlijn OHP

[11] Punt 22 van bijlage I bij de Richtlijn OHP (en art. 6:193g BW onder v Wet OHP)

[12] Leidraad ACM, Bescherming van de online consument. Grenzen aan online beïnvloeding, 11-02-2020

[13] Leidraad p. 41

[14] Besluit van de ACM met kenmerk ACM/UIT/544173, 24-11-2020

[15] Overweging 42 Besluit ACM

Geschreven door

Nicola Ebbink

Advocaat

 
Maak een afspraak

Deel dit bericht



Laatste nieuws

23-07-2021 - door

Update Huurkorting vanwege de coronacrisis

In februari van dit jaar heb ik een [artikel](https://www.de... Lees meer

Copyright/Disclaimer © 2017 by De Vos & Partners N.V., Amsterdam, Nederland. All rights reserved. Website by Omelette Du Fromage