+31 (0)20 2060700info@devos.nl
De in het kritische boek De Verpanding opgenomen namen van werknemers van de Rabobank mogen toch in de openbaarheid worden gebracht

De in het kritische boek De Verpanding opgenomen namen van werknemers van de Rabobank mogen toch in de openbaarheid worden gebracht

DOOR:

Recent oordeelde het Gerechtshof in Den Haag dat het boek “De verpanding” de namen van medewerkers van de Rabobank mag bevatten ( Gerechtshof Den Haag 8 maart 2016, 200.169.854/01).

http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:GHDHA:2016:446.

U kent de geschiedenis wellicht. Twee kunsthandelaren lenen ieder geld bij de Rabobank. Hun plannen voor een museum en galerie slagen helaas niet, en de afdeling bijzonder beheer van de Rabobank komt in beeld.

De bank verhaalt zich op hun kunstportefeuilles die in verband met de verkregen leningen in zekerheid zijn gegeven. Volgens de betrokkenen zou de bank rommelen met pandaktes, de partijen intimideren en misbruik maken van de situatie. De aanleiding voor een boek, zo vinden zij. Dit boek wordt uitgebracht in opdracht van de Stichting Restschuld Eerlijk Delen. In het boek wordt in detail het gebeurde, waarbij zelfs dus ook de namen van betrokken bankmedewerkers zijn opgenomen, beschreven.

De Rabobank probeert het boek van de markt te halen. De Rabobank geeft aan niet het hele boek te willen verbieden, maar wil enkel dat de namen van de medewerkers daaruit worden verwijderd.

In april 2015 geeft de rechtbank in Den Haag de Rabobank gelijk. Er volgt een tweede druk van het boek, zonder de namen van de betrokken Rabobank werknemers. Er wordt hoger beroep ingesteld en het Haagse Hof vernietigt het oordeel van de rechtbank.

De beslissing van het Hof is gebaseerd op een afweging van enerzijds het recht op privacy van de Rabobank medewerkers en anderzijds het recht op de vrijheid van meningsuiting van de uitgever van De Verpanding.

Anders dan de Rabobank is het Hof van oordeel dat slechts sprake is van een geringe aantasting van eer en goede naam van de medewerkers. Volgens het hof wekt vooral de achterkant van het boek de suggestie van ernstige misstanden. Als men het hele boek leest, blijft de indruk over dat het vooral ging om een onwelwillend en hard optreden van de bank. Een indruk van een bank die, zonder haar klanten goed te informeren, vooral haar eigen “bank belang” diende, en niet dat van haar door schulden geplaagde klanten. Hoewel dit afstraalt op de met naam genoemde medewerkers zijn de gevolgen voor deze personen beperkt.

De in het boek geuite beschuldigingen vinden volgens het Hof hun grondslag in de feiten. Hierdoor is geen sprake van een tendentieuze publicatie. Er blijkt in 2015 een onderzoek door AFM te zijn uitgevoerd naar de kwaliteit van de dienstverlening van de afdelingen bijzonder beheer bij banken. Veel MKB ondernemers blijken over hun behandeling ontevreden te zijn. Het boek De Verpanding, dat geschreven is vanuit de belevenis van de klant, kan volgens het Hof worden gezien als een bijdrage aan dit publiekelijk debat waarbij het misstand van de onprettige bejegening door bijzonder beheer afdelingen aan de kaak wordt gesteld.

Het Hof overweegt verder dat de schrijfster van het boek de Rabobank om een reactie heeft gevraagd maar niets heeft vernomen. Het Hof neemt verder in haar overwegingen mee dat het boek De Verpanding de in haar genre veel gebruikte en geschikte vorm van vertellen gebruik die “het Fly on the wall principe” wordt genoemd. . Dit is een verteltechniek waarbij personen met naam worden genoemd en het lijkt alsof de lezer bij de voorvallen aanwezig is. Een vergelijking wordt gemaakt met boeken zoals “ De Vastgoedfraude”, “de Prooi” en “Kortsluiting”. Gelet op het feit dat in het boek De Verpanding deze vorm van vertellen wordt gebruikt, kan niet worden gezegd dat de namen van de medewerkers nodeloos zijn genoemd, aldus het Hof. Het noemen van de namen is zelfs effectief bij dit genre zo volgt uit arrest.

Het Hof hecht hiermee een groter belang toe aan de vrijheid van meningsuiting. Dat betekent dat de Rabobank de zaak verliest en een volgende druk van het boek de namen van de bank medewerkers mag bevatten. Het is mij niet bekend of de Rabobank cassatie zal instellen, maar ik zou me dat goed kunnen voorstellen.

In zijn algemeenheid wordt het noemen van de naam van een betrokkene ( die niet actief aan een publicatie meewerkt) in de media, of dat nu in het nieuws is, of in een boek, al snel als te vergaand beschouwd. De Raad van Journalistiek heeft privacy hoog in het vaandel staan. Zij raadt journalisten aan om namen van verdachten en veroordeelden, maar ook van slachtoffers te anonimiseren. Herkenbaarheid moet, zeker bij gevaar voor represailles of leedtoevoeging worden vermeden.

Veel schrijvers van non-fictie boeken vermelden – om problemen te voorkomen – “dat elke gelijkenis met de in hun boek opgevoerde personages op toeval berust”.

Zeker bij de boeken die een actueel maatschappelijk thema of misstand tot onderwerp hebben, gebeurt dat veelal ook niet. Vorig jaar nog kwam een boek uit (“ Joep! Van held tot hoofdverdachte”) voorafgegaan door een publicatie in Quote waarin de controller van Joep van den Nieuwenhuizen werd besproken en met naam werd genoemd. Hij kreeg de Raad voor de Journalistiek aan zijn zijde en vorderde vervolgens bij de rechtbank van uitgeverij Hearst schadevergoeding.

Daar slaagde hij aanvankelijk niet in. Volgens de rechtbank kon het publiceren van de volledige naam van de controller niet als onrechtmatig worden beschouwd en vooral als “onnodig en pesterig”. Recent oordeelden Hof en de Hoge Raad anders; de openbaarmaking van de naam van de controller is wel degelijk onrechtmatig en onvoldoende noodzakelijk voor het openbaar maken van de misstanden.

In dit licht vraag ik me af of het recente arrest van het Haagse hof waarbij rechtvaardiging wordt gevonden in het “Fly on the wall principe” om betrokken Rabobank medewerkers met naam en toenaam te noemen, wel stand zal houden bij de Hoge Raad. Eerlijk gezegd betwijfel ik dat. Voor de betreffende medewerkers lijkt het geen verschil meer uit te maken; hun namen zijn overal op het internet te vinden.

Els Doornhein

De Vos & Partners Advocaten N.V.

Geschreven door

Els Doornhein

Partner

 
Maak een afspraak

Deel dit bericht



Laatste nieuws

05-07-2019 - door

Vakantie!! Heb ik toestemming nodig van mijn (ex-)partner?

***Voor velen nadert een fijne periode: de zomervakantie\! G... Lees meer

21-06-2019 - door

Mandy Roggeveen heeft zich onlangs aangemeld bij het netwerk van ZaanLinQ

Mandy Roggeveen heeft zich onlangs aangemeld bij het netwerk... Lees meer

Copyright/Disclaimer © 2017 by De Vos & Partners N.V., Amsterdam, Nederland. All rights reserved. Created by Supreme being 21.3