+31 (0)20 2060700info@devos.nl
De rechtsgevolgen van de ongerechtvaardigde ontbindingsverklaring (september 2021)

De rechtsgevolgen van de ongerechtvaardigde ontbindingsverklaring (september 2021)

Indien de wederpartij de gerechtvaardigdheid van de ontbindingsverklaring bestrijdt, bestrijdt zij daarmee in beginsel ook het met de ontbindingsverklaring beoogde rechtsgevolg. Beslist de rechter dat de ontbindingsverklaring niet gerechtvaardigd was, dan staat daarmee in beginsel vast dat de overeenkomst partijen nog steeds bindt met een mogelijke uitzondering in drie hieronder besproken gevallen.

Niet nakomen en ontbinden van de overeenkomst

Als partijen een wederkerige overeenkomst hebben gesloten zijn partijen verbonden om hetgeen is overeengekomen ook jegens elkaar na te komen. Regelmatig komt het echter voor dat één van de partijen, de zogenaamde schuldenaar, zijn verplichting(en) uit de overeenkomst niet nakomt zoals bij het niet betalen van een factuur, het loon, de huur, het leveren van een  ondeugdelijk product of werk enzovoorts. De andere partij, de zogenaamde schuldeiser, komt dan voor de vraag te staan wat te doen? In mijn bijdrage van juli 2021 ben ik ingegaan op de verbintenis tot vervangende schadevergoeding. In deze bijdrage zal ik nader in gaan op het buitengerechtelijk ontbinden van de overeenkomst door de schuldeiser.

Wat te doen?

Bij de vraag wat te doen indien de schuldenaar niet nakomt dient de schuldeiser na te gaan of voor het met succes instellen van vorderingen tot ontbinding van de overeenkomst en/of schadevergoeding het in verzuim zijn van de schuldenaar is vereist en zo ja, op welke wijze het verzuim intreedt.

In verzuim zijn en het verzuim zuiveren

In mijn bijdrage van februari 2021 “In verzuim zijn met of zonder ingebrekestelling” ben ik naar aanleiding van een uitspraak van de Hoge Raad d.d. 31 januari 2020 over het niet nakomen van de schuldenaar ingegaan op de mogelijkheden voor de andere partij, de schuldeiser. Vervolgens ben ik in mijn bijdrage van april 2021  “Het schuldenaarsverzuim zuiveren?” ingegaan op de mogelijkheden om het schuldernaarsverzuim te zuiveren naar aanleiding van het arrest van de Hoge Raad d.d. 7 december 2018.

Ontbinding van de overeenkomst

Artikel 6:265 BW geeft aan dat iedere tekortkoming van een partij in de nakoming van één van haar verbintenissen aan de wederpartij de bevoegdheid geeft om de overeenkomst geheel of gedeeltelijk te ontbinden, tenzij de tekortkoming, gezien haar aard of geringe betekenis, deze ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt.

Indien een partij een overeenkomst niet nakomt, en nakoming is onmogelijk of de schuldenaar is in verzuim geraakt, kan de schuldeiser in de meeste gevallen de overeenkomst buitengerechtelijk of door de rechter (laten) ontbinden met als gevolg een ongedaanmakingsverbintenis en vordering tot aanvullende schadevergoeding (artikelen 6:267, 6:271 en 6:277 BW).  

Bij verschil van mening tussen partijen over de gerechtvaardigdheid van de buitengerechtelijke ontbinding dient deze door de rechter te worden getoetst. Wat nu indien blijkt dat de buitengerechtelijke ontbinding bij de toetsing niet gerechtvaardigd wordt bevonden?

De Hoge Raad

De Hoge Raad heeft in het arrest G4/Hanzevast d.d. 8 juli 2011 (ECLI:NL:HR: 2011:BQ1684) zich uitgesproken over de rechtsgevolgen van de niet gerechtvaardigde ontbindingsverklaring op grond van een toerekenbare tekortkoming.

De Hoge Raad geeft aan dat wanneer de rechter beslist dat de ontbindingsverklaring niet gerechtvaardigd was, daarmee in beginsel niet alleen vast staat dat de overeenkomst partijen nog steeds bindt, maar ook dat de ontbindingsverklaring heeft geleid tot verzuim van de partij die deze verklaring aflegde.

Voorts heeft de Hoge Raad aangegeven dat ook al kan de wederpartij bestrijden dat de ontbindingsverklaring gerechtvaardigd was, deze zich er echter bij kan neerleggen dat degene die de ongerechtvaardigde ontbindingsverklaring heeft uitgebracht de overeenkomst niet meer uitvoert. In voorkomend geval zal de wederpartij dan ook van haar zijde de overeenkomst niet (verder) uitvoeren.

In een zodanig geval ziet de wederpartij weliswaar af van haar recht op nakoming, maar dat betekent niet zonder meer dat zij daarmee ook haar rechten prijsgeeft die voortvloeien uit de niet-gerechtvaardigde ontbindingsverklaring. Ook de schade die het gevolg is van het niet (verder) uitvoeren van de overeenkomst, daaronder begrepen het zogenoemde positief contractsbelang, moet vergoed worden door de schuldenaar wiens verzuim heeft geleid tot het niet (verder) uitvoeren van de overeenkomst.

Hierbij geeft de Hoge Raad aan dat het op zichzelf juist is dat de vordering van een partij bij een wederkerige overeenkomst tot vergoeding van het positief contractsbelang op de grond dat haar wederpartij als schuldenaar in verzuim verkeert, kan afstuiten op het in art. 6:86 BW besloten recht op zuivering van het verzuim van die wederpartij. Maar indien deze laatste van de mogelijkheid tot zuivering van haar verzuim geen gebruik heeft gemaakt, kan zij aan de vordering tot vergoeding van het positief contractsbelang niet tegenwerpen dat de overeenkomst niet is ontbonden.

De Hoge Raad heeft in een arrest d.d. 29 januari 2016 (ECLI:NL:HR:2016:152) in navolging van het arrest G4/Hanzevast zich nog eens expliciet uitgesproken over de rechtsgevolgen van de vordering tot ontbinding op grond van een toerekenbare tekortkoming.

De Hoge Raad geeft aan dat indien een wederpartij de gerechtvaardigdheid van de ontbindingsverklaring bestrijdt, zij daarmee in beginsel ook het met die verklaring beoogde rechtsgevolg bestrijdt. Als de rechter vervolgens beslist dat de ontbindingsverklaring niet gerechtvaardigd was, dan staat daarmee in beginsel vast dat de overeenkomst partijen nog steeds bindt. De Hoge Raad geeft voorts uitdrukkelijk in bovengenoemd arrest drie gevallen aan waarin een ongerechtvaardigde ontbindingsverklaring is uitgebracht en dit mogelijk toch anders ligt, te weten:

  1. Partijen kunnen zich naar aanleiding van een niet-gerechtvaardigde ontbindingsverklaring zodanig tegenover elkaar gedragen dat daarin een nadere, tot beëindiging van de overeenkomst strekkende, beëindigingsovereenkomst ligt besloten.
  2. Het beroep op het voortbestaan van de overeenkomst kan afstuiten op artikel 6:248 lid 2 BW en dus onaanvaardbaar zijn naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid.
  3. De wederpartij kan bestrijden dat de ontbindingsverklaring gerechtvaardigd was, maar zich erbij neerleggen dat degene die de ongerechtvaardigde ontbindingsverklaring heeft uitgebracht de overeenkomst niet meer uitvoert. De wederpartij zal dan ook van haar zijde de overeenkomst niet (verder) uitvoeren.

Conclusie

Indien de wederpartij de gerechtvaardigdheid van de buitengerechtelijke ontbindingsverklaring bestrijdt, bestrijdt zij daarmee in beginsel ook het met de ontbindingsverklaring beoogde rechtsgevolg. Beslist de rechter dat de ontbindingsverklaring niet gerechtvaardigd was, dan staat daarmee in beginsel vast dat de overeenkomst partijen nog steeds bindt met een mogelijke uitzondering van de drie hierboven genoemde gevallen. Het is derhalve van belang om zorgvuldig in ieder concreet geval de juistheid van een buitengerechtelijke ontbinding na te gaan om niet in een gerechtelijke procedure te worden geconfronteerd met een ongerechtvaardigde ontbindingsverklaring met alle gevolgen van dien.

Indien er vragen zijn over de onderwerpen ontbinding, vervangende schadevergoeding, ingebrekestelling, in verzuim zijn en/of het zuiveren van het verzuim kunt u natuurlijk contact opnemen met ons kantoor om door één van de advocaten de vraag te bespreken en te worden geadviseerd.

 

 

Geschreven door

Roeland van Gelder

Advocaat

 
Maak een afspraak

Deel dit bericht



Laatste nieuws

07-10-2021 - door

Workshop Els Doornhein: "Digitaal werken en de AVG"

Komt dat zien\! Op 27 oktober 2021 organiseert [DEN](https:/... Lees meer

01-10-2021 - door

€ 76,- schadevergoeding na veroordeling illegale handel Bollywoodfilms

Het gebeurt niet vaak dat er geprocedeerd wordt over schadev... Lees meer

Copyright/Disclaimer © 2017 by De Vos & Partners N.V., Amsterdam, Nederland. All rights reserved. Website by Omelette Du Fromage