+31 (0)20 2060700info@devos.nl
Klokkenluiders: het is nog steeds dramatisch met de bescherming gesteld

Klokkenluiders: het is nog steeds dramatisch met de bescherming gesteld

Ad Bos, Frits Veerman, Edward Snowden en onlangs Hetty van de Laar in de SNS Property Finance affaire die tot de ondergang van de SNS Bank leidde: voorbeelden van omvangrijke en ingrijpende klokkenluiderszaken die ernstige wantoestanden in organisaties en systemen aan het licht brachten.

Het is niet alleen betreurenswaardig dat deze klokkenluiders niet maximaal worden ondersteund en beschermd, maar het is bovendien afkeurenswaardig dat het aan het licht brengen van gedocumenteerde misdrijven door eindverantwoordelijken wordt getypeerd als “verraad” en “verklikken” en dat deze beeldvorming vaak blijft hangen.

Daar heeft de op 1 juli 2016 in Nederland in werking getreden Wet Huis voor Klokkenluiders helaas nog weinig aan veranderd.

In de wet staat het begrip “misstand” centraal en de doelstelling is duidelijk gericht op de rechtsbescherming van klokkenluiders en het bijdragen aan de oplossing van maatschappelijke misstanden.

Ik ga hier voorbij aan de bestuursperikelen en de strijd tussen de afdeling Advies en Onderzoek die elkaar stelselmatig bij het Huis voor Klokkenluiders (HvK) voor de voeten liepen en die het slechte functioneren van het HvK sedert medio 2016 hebben bepaald. Het huidige bestuur tracht de door deze perikelen opgelopen achterstanden thans weg te werken, maar aan de werkwijze schort nog veel.

Vanwege het breed aanvaarde maatschappelijk belang is het essentieel dat klokkenluiders zich door het HvK gesteund voelen en dat het HvK in haar onderzoeken duidelijk maakt dat benadeling van de klokkenluiders door de werkgevers, organisaties en leidinggevende betrokkenen die bij de misstanden betrokken zijn, niet getolereerd wordt.

De klokkenluider komt er langzamerhand achter dat mogelijke misstanden in de organisatie voorkomen en kaart deze in alle onzekerheid in eerste instantie intern en onderzoekend aan. Van een formele melding, waar het HvK zich slechts op focust, is dan nog geen sprake maar de benadeling van de klokkenluider door de betrokkenen begint vanaf het eerste signaal onmiddellijk zijn werk te doen.

Zij krijgen er immers lucht van dat de misstanden waarbij zij betrokken zijn boven komen drijven en er is weinig voorstellingsvermogen voor nodig welke krachten dat intern losmaakt.

De formele melding die door het HvK (ten onrechte) als ijkpunt voor het onderzoek naar benadeling wordt gekozen vindt vaak vele maanden zo niet een jaar later plaats en dan heeft het onaanvaardbare proces van benadeling van de klokkenluider zich reeds in volle omvang voltrokken. Vervolgens ontstaat er na de formele melding nog een aanzwellende stroom van schadetoebrengende acties die het leven van de klokkenluider dramatisch beïnvloedt.

Klokkenluiders moeten hiertegen beschermd worden. Niet vanaf het moment van de formele melding maar, met terugwerkende kracht, vanaf het moment dat de benadeling is gestart. Het is een volstrekt ongelijke strijd wanneer de klokkenluider zich niet vanaf het eerste moment dat hij of zij de misstand aan de orde heeft proberen te stellen, beschermd wordt en in die wetenschap het juiste moment kiest om een formele melding te doen. Wanneer iemand een onrechtmatige daad pleegt wordt het ijkmoment toch ook niet gelegd bij het uitbrengen van de dagvaarding!?

Het HvK moet inzien dat zij onderzoek moet doen naar de benadelende gebeurtenissen die samenhangen met en gaan lopen vanaf het eerste moment dat de klokkenluider de misstanden in welke vorm dan ook intern aan de orde heeft gesteld.

Een ander onderdeel dat bij het onderzoek door het HvK niet functioneert is de gewenste ondersteunende bejegening waarop de klokkenluider zou mogen vertrouwen. Onvoorwaardelijk advies en ondersteuning van een zelfstandige Afdeling Advies is een noodzaak tegen krachten die loskomen bij de verdediging door betrokkenen bij de misstanden. Hoe is het toch mogelijk dat de klokkenluider zonder enige hulp (hij of zij heeft geen financiële fondsen voor deskundige bijstand) ten behoeve van de samenleving tegen de schuldigen moet vechten?

De Afdeling Advies zou deze onvoorwaardelijke steun aan de klokkenluider moeten geven. De Afdeling Advies dient zich, zij het nuchter en rationeel, toe te leggen op de begeleiding en ondersteuning bij het in kaart brengen van hetgeen de klokkenluider heeft vastgesteld en aan het licht heeft willen brengen.

De Afdeling Onderzoek moet op haar beurt de standpunten van beide partijen deugdelijk onderzoeken. Daarbij is een kritische blik en het nodige wantrouwen jegens de betrokkenen die de vermeende misstanden hebben veroorzaakt, onvermijdelijk.

Hoe moeilijk kan het zijn! Het is verbazingwekkend hoeveel deskundigen zich voor en na het wetsvoorstel uit 2016 hierover hebben uitgelaten. Het is een aanfluiting dat de klokkenluider nog steeds niet de wettelijke bescherming ervaart van het instituut dat voor hem/haar en de samenleving in het leven is geroepen.

Geschreven door

Carel Abeln

Partner

 
Maak een afspraak

Deel dit bericht



Laatste nieuws

16-04-2021 - door

Het deponeren van een jaarrekening: onderschat uw verplichtingen niet!

De meeste ondernemingen zijn op grond van de wet verplicht o... Lees meer

09-04-2021 - door

Een model is geen merk en het ene Legosteentje is het andere niet

**“*Europees Hof: vorm Legoblokje toch beschermd*”, stond op... Lees meer

Copyright/Disclaimer © 2017 by De Vos & Partners N.V., Amsterdam, Nederland. All rights reserved. Website by Omelette Du Fromage