+31 (0)20 2060700info@devos.nl
Muziekcontracten: A 'NEW' TOWN ROAD: Youngkio's BeatStars' contracten en licenties ontleed

Muziekcontracten: A 'NEW' TOWN ROAD: Youngkio's BeatStars' contracten en licenties ontleed

Inleiding

YoungKio, een Nederlandse jongen uit Purmerend, scoorde dit jaar de grootste wereldhit ooit met het nummer OLD TOWN ROAD van Lil Nas X en (in een remix) Billy Ray Cyrus. Met zijn muziek is inmiddels een Billboard Hot 100 record gebroken, want het nummer staat het langst ooit op nummer 1 van die lijst. YoungKio verkocht de door hem gemaakte beat (in feite: instrumentale muziek) via het platform BeatStars. BeatStars is een digitale, wereldwijde marktplaats voor muziekproducers. Vraag en aanbod voor beats komen er bij elkaar. Lil Nas X kocht de beat die nu zo beroemd is geworden van YoungKio voor 30 Amerikaanse dollars. Maar wat hield deze verkoop precies in als het gaat om de onderliggende rechten op de beat? Verdient YoungKio nog wel mee aan het enorme succes van de song? Of betekende de verkoop van de beat een afstand van al zijn rechten? In het onderstaande artikel worden de contracten van BeatStars doorgenomen. Met name wordt gekeken naar de inhoud van de licenties die in de gestandaardiseerde en geautomatiseerde contracten van BeatStars’ platform zijn opgenomen.

BeatStars: power to the independent

BeatStars is opgericht in 2008 door Abe Batshon en gevestigd in Austin in de Verenigde Staten. Batshon wilde via het platform het leven van muziekauteurs, producers en artiesten wat gemakkelijker maken. Met name in de hiphop zijn beats vaak de basis van een song. Toch kregen de producers van de beats weinig credits en weinig geld. Weinig beatmakers zagen zichzelf in 2008 als een artiest en een merk. Batshon wilde dat veranderen, door hiphop producers de mogelijkheid te geven via niet-exclusieve licenties een bepaalde beat vele keren te kunnen verkopen. Eén keer werk, vele keren geld, zo was de achterliggende gedachte. Via een financiering middels crowdfundingplatform Indiegogo wist de startup in 2016 van start te gaan. 450.000 abonnees realiseerden dat jaar in totaal een bedrag van 3 miljoen dollar aan inkomsten. Inmiddels is dat bedrag 700% gestegen! Alhoewel BeatStars vooral door beat-producers wordt gebruikt, kunnen bijvoorbeeld ook zangers de door hen zelf gemaakte opnamen met hun vocalen verkopen via het platform. Het verkopen van de opnamen is overigens zeker niet verplicht. BeatStars fungeert ook als een hostingplatform voor al diegenen die hun muziek uitsluitend wereldwijd willen laten streamen.

Verdienen

Hoe verdient een producer aan zijn beats via BeatStars? De -meestal jonge- beatmakers die zich aansluiten bij BeatStars beschikken over een eigen pagina op BeatStars waar ze hun werk op plaatsen en zelf de prijs bepalen. Daarnaast beschikken ze zelf over social media, via welke kanalen zij hun beats en zichzelf promoten. Producers maken op YouTube een eigen kanaal aan, waar ze wekelijks of maandelijks hun nieuwe beats op plaatsen. Een succesvolle beats producer als Teun de Kruif[1] noemt zijn kanaal bijvoorbeeld Tantu Beats. Hij heeft inmiddels bijna 100.000 abonnees op zijn kanaal, waardoor hij ook flinke YouTube-inkomsten ontvangt voor het door bezoekers beluisteren van zijn beats. Zo is een video (in feite: een audio-opname met beeld) getiteld ‘Next Level’ van producer Rujay inmiddels meer dan 37 miljoen keer bekeken. Werkt een producer niet alleen, maar samen met andere creatieven aan een opname, dan kan via BeatStars zelfs een geautomatiseerde verdeling van de inkomsten plaatsvinden en wel via een tool genaamd Collabos op de website van BeatStars. De producer kan zijn inkomsten overigens delen met wie hij maar wil, dus bijvoorbeeld ook een manager of een technische medewerker. Een creatieve bijdrage is niet persé nodig om mee te delen in de inkomsten, het gaat simpelweg om de eigen wil van de producer.

Vinden

Kopers, zoals Lil Nas X, struinen YouTube juist af, op zoek naar een bepaald type beat, bijvoorbeeld een YoungKio-type beat. Kopers hoeven de geluidstudio dus zelf niet meer in of daarvoor te betalen. Er zijn immers genoeg producers die op hun zolderkamer vele beats produceren. De producers verkopen vervolgens de beats via het platform voor een door de producer zelf vastgesteld bedrag, bijvoorbeeld 30 dollar. Dit bedrag komt direct na de aankoop terecht in de PayPal-account van de producer. Een door de producer online zelf ingevuld contract, bepaalt welk muziekformat en hoeveel rechten de koper precies voor welk bedrag krijgt. Meestal gaat het om niet-exclusieve licenties, waardoor de beat vele malen opnieuw verkocht kan worden. Maar exclusieve verkoop is ook mogelijk. Des te hoger de verkoopprijs, des te meer rechten krijgt de koper. Een deel van de abonnees van BeatStars ontvangt daarnaast ook inkomsten via de monetization door Soundcloud. In januari 2017 vertelde Batshon aan een journalist, dat hij graag zou zien dat BeatStars in de toekomst verantwoordelijk zou blijken te zijn voor een aantal van de allergrootste hits in de muziekindustrie[2]. Inmiddels is zijn wens met Old Town Road uitgekomen. BeatStars heeft tegenwoordig meer dan 700.000 gebruikers en miljoenen actieve maandelijkse bezoekers en de inkomsten zijn inmiddels meer dan 20 miljoen dollar per jaar. Een gratis abonnement op BeatStars geeft beperkte gebruiksmogelijkheden en betekent een commissie van 30% van de inkomsten voor het platform. Een abonnement op Beatstars kost de producer 172,70 dollar per jaar, waardoor BeatStars niet langer een commissie ontvangt over de inkomsten én monetization via Soundcloud en Soundmack automatisch wordt toegevoegd aan de dienstverlening van BeatStars.

Watermerken

Batshon wilde dus van aanvang af niet-exclusieve licenties beschikbaar stellen aan kopers, omdat hij op die manier wilde realiseren dat een producer zijn beats meerdere malen kon verkopen en op die manier meer inkomsten zou kunnen realiseren voor zijn werk. Dat wordt in de praktijk ook wel het ‘leasen’ van muziek genoemd. Voordeel voor de producer is dat die direct geld ontvangt en niet een half jaar hoeft te wachten op een eventuele royalty-vergoeding. In de door de producer via een invulscherm opgemaakte standaardcontracten, kan de producer per type inkomstenbron, bijvoorbeeld streaming, airplay, synchs of gebruik in de kroeg, opgeven welk percentage van de inkomsten naar hem zelf zal gaan. Bijvoorbeeld 10% van de Spotify-inkomsten. En dan is het afwachten of het complete muziekwerk dat de koper heeft gemaakt een hit gaat worden. Is dat het geval, dan verdient de internetproducer daar dus meestal aan mee. De producer moet wel zelf actief op zoek naar het gebruik dat van de beats wordt gemaakt door de kopers, want die informatie komt niet automatisch bij ze terecht. Maar in de beats worden door de producers vaak wel watermerken gezet, waardoor bedrijven via fingerprint-technieken in opdracht van een producer bijvoorbeeld YouTube kunnen scannen op zoek naar het gebruik dat van de beat is gemaakt. In het geval van de hit Old Town Road kwam YoungKio er via een vriend achter dat zijn beat was gebruikt.

Licenties

Maar hoe zien die contracten van BeatStars er nu precies uit?

Er zijn vijf standaardvarianten van contracten te onderscheiden waar gebruik van wordt gemaakt via BeatStars, te weten de Basic License, Premium License, Premium Plus License, Unlimited License en de Exclusive Licence. De licenties gelden in beginsel wereldwijd. De verkopende partij verleent een licentie (toestemming) voor gebruik onder bepaalde voorwaarden aan de kopende partij (licentienemer). Beide partijen, dus de licentiegever en de licentienemer, kunnen hierin keuzes maken. Voor degenen die op zoek zijn naar gemak, heeft BeatStars de variabelen in de overeenkomst al ingevuld. Het gaat in het geval van niet-exclusieve licenties dan om zaken zoals:

  • de vraagprijs van de opname (bijvoorbeeld 29,99$);
  • het format van de te leveren muziekbestanden (mp3, wav, stems);
  • het aantal toegestane exemplaren (bijvoorbeeld 2.000);
  • het toegestane aantal audiostreams (bijvoorbeeld 500.000);
  • het aantal toegestane gratis downloads (bijvoorbeeld: unlimited);
  • het aantal muziekvideo’s waarin de muziek mag worden gebruikt (bijvoorbeeld 1);
  • of de koper uitzendrechten krijgt (bijvoorbeeld: ja);
  • het aantal radioshows die de opnamen mogen gebruiken (bijvoorbeeld 2).

Zelfs de vraag of de muziek wel of niet mag worden gebruikt tijdens winstgevende dan wel non-profit optredens is al ‘standaard’ ingevuld.

Uit deze opsomming blijkt ook al duidelijk dat het hier gaat om Amerikaanse contracten, aangezien het in Nederland Buma/Stemra is die bijvoorbeeld bepaalt of de radiostations wel of niet een licentie krijgen voor het gebruik van het gehele wereldrepertoire. In Amerika is dat heel anders geregeld.

Partijen kunnen ook kiezen voor een exclusieve licentie. De beat kan dan maar één keer worden verhandeld. De verkoper moet deze opname na verkoop van het platform afhalen.

Onderwerpen in het contract

Terugkerende onderwerpen in de licentie-overeenkomsten zijn:

  • De juiste namen van de partijen, die aansluitend de ‘Producer’en de ‘Artist’ worden genoemd. BeatStars gaat er dus vanuit dat de kopende partij meestal een artiest zal zijn;
  • Het product dat wordt verkocht: ‘Producer shall produce one (1) musical composition entitled (TITLE) embodying Artist’s featured performance of a yet-to-be-titled master recording for delivery to Artist for, among other exploitations, the manufacture and distribution of records. Deze laatste omschrijving komt nogal ouderwets over, omdat de verkopen tegenwoordig meestal streams of downloads zijn, terwijl met ‘records’ doorgaans op CD’s wordt gedoeld;
  • Rechten: het gaat uitdrukkelijk om de verkoop van de rechten in de Master (oftewel: het fonogram) en niet om de auteursrechten in de beat. Maar vervolgens wordt aangenomen dat sprake is van een ‘work made for hire’ ten behoeve van de artiest, waardoor de artiest naar Amerikaans recht van rechtswege de eigenaar van de Master wordt. Voor de zekerheid bevat de overeenkomst echter ook nog een overdracht van de masterrechten aan de artiest;
  • Vergoeding: de artiest betaalt een niet-terugvorderbare eenmalige vergoeding voor het verkrijgen van de (rechten op de) Master;
  • Controlled Compositions: de beat producer garandeert dat de artiest een mechanisch recht-licentie verkrijgt voor het verveelvoudigen van het muziekauteursrecht dat is opgenomen in de Master. Ook dit is Amerikaans recht, want in Europa worden dergelijke licenties verstrekt door de collectieve rechtenorganisaties, zoals Buma/Stemra. In Amerika beslissen doorgaans de muziekuitgevers hierover, behoudens een standaard-tarief dat is voorgeschreven voor bepaald mechanisch gebruik van de muziek;
  • Muziekuitgaverechten: de producer en de artiest spreken conform de standaardtekst van de licentie af, dat zij ‘with respect to the publishing rights and ownership of the underlying composition embodied in the Master’ de desbetreffende muziekauteursrechten zullen delen conform een in het contact opgenomen verdeling. Standaard gaat het contract uit van 50/50, maar in feite kunnen partijen dit helemaal zelf bepalen. In de voetnoten van het contract wordt opgemerkt dat deze bepaling alleen geldig is in het geval van een exclusieve licentie, maar helemaal duidelijk is dat zeker niet. Vermoedelijk vanwege deze bepaling, hebben YoungKio en Lil’ Nas X beide recht op 50% van de inkomsten voor de muziekauteursrechten van de wereldhit Old Town Road. Of, en zo ja, welk percentage YoungKio krijgt voor het gebruik van zijn uitvoeringen in de Master (naburige rechten) en voor het openbaar maken van zijn uitvoeringen in de opnamen (Sena-rechten) is onduidelijk. YoungKio zegt daarover zelf in interviews dat zijn opbrengst niet bij 30 dollar is gebleven. Mogelijk dat hij een beperkte licentie voor de Master heeft verstrekt aan Lil’ Nas X, waardoor over de naburige rechten met hem opnieuw moest worden onderhandeld. Ik hoop het van harte voor hem. Volgens Amerikaans recht heeft een maker een auteursrecht op een opname, terwijl in Europa artiesten en fonogrammenproducenten ieder een naburig recht hebben op een fonogram, oftewel een eerste opname. In de overeenkomst is aan dit verschil echter niet gedacht;
  • Credits en portretrecht: de artiest krijgt het recht om de beeltenis van de producer te gebruiken voor commerciële doeleinden, en de verplichting om de producer een ‘credit’ te geven in alle advertenties en artwork voor de Master: ‘produced by (Producer Alias)’;
  • Garanties en vrijwaring: omdat het om een niet-exclusieve licentie gaat, garandeert de producer niets ten aanzien van de exclusiviteit. De artiest aanvaardt de Master ‘as is’. Partijen vrijwaren elkaar over en weer wel voor claims van derden;
  • Diversen: in het contract wordt geregeld welk recht van toepassing is op het contract en welke rechter bevoegd is over geschillen tussen partijen te oordelen. Deze bepaling is in het geval van internationale contracten, zoals hier, ontzettend belangrijk. Nu op het invulscherm een ‘land’ moet worden ingevuld, lijkt het alsof dan automatisch het recht van het desbetreffende land op de overeenkomst van toepassing is. Maar dat blijkt in de praktijk niet het geval. Partijen dienen dat zelf in te vullen in de Customized Version van de licentie, anders wordt uitgegaan van Amerikaans recht.

Vanwege het feit dat in de contracten geen rekening wordt gehouden met de (soms grote) verschillen tussen de diverse rechtstelsels, kunnen er m.i. al snel de nodige problemen ontstaan, bijvoorbeeld  indien de aanbieders (oftewel: de verkopers) van de muziek dénken meer rechten te kunnen overdragen of in licentie geven dan ze feitelijk kunnen. Zo kunnen de producers (of artiesten) contractueel al eerder gebonden zijn om bepaalde auteurs- of naburige rechten (exclusief) over te dragen aan plaatselijke collectieve beheersorganisaties, aan een label of bijvoorbeeld aan een muziekuitgever. Het is jammer dat de website daar niet voor waarschuwt. Maar kennelijk trekt de praktijk zich van deze moeilijkheden nog niet heel veel aan, getuige ook het succes van ‘Old Town Road’. Lil’ Nash X heeft intussen wel een claim wegens vermeend gepleegd plagiaat aan de broek hangen ad 20 miljoen dollar, maar deze claim betreft een ander nummer.

Conclusie

Interessant is de mogelijkheid die BeatStars biedt om middels automatische templates wereldwijd licentiecontracten te kunnen realiseren tussen een koper en verkoper van een muziekopname. Daar ligt echt wel de toekomst. Maar de contracten gaan er volstrekt aan voorbij, dat niet-Amerikaanse verkopers wellicht wanprestatie plegen door op deze manier met derden te contracteren over hun werk en opnamen. Gaat het bijvoorbeeld om een eerder al bij Buma/Stemra of soortgelijke Collectieve Beheer Organisatie in het buitenland aangesloten producer, dan zijn de auteursrechten al overgedragen aan deze CBO en kán de verkoper/auteur helemaal geen afspraken meer maken met kopers. Dit is dan alleen mogelijk tenzij het gebied Amerika en/of digitale verkopen in het exploitatiecontract van de verkoper/auteur met de CBO zijn uitgezonderd. BeatStars realiseert zich kennelijk niet dat wereldwijd het territorialiteitsbeginsel geldt voor muziekauteursrechten en naburige rechten, waardoor de rechtstelsels van andere landen van groot belang blijven. BeatStars laat de artiest/koper in haar standaard-licenties bovendien verklaren dat hij/zij is gewezen op de noodzaak van onafhankelijk juridisch advies, maar voor de producer/verkoper geldt dat kennelijk niet. BeatStars zou veel meer informatie over de materie kunnen verstrekken via haar website. Toch blijft het als platform een heel mooi initiatief, dat in de toekomst dus vast nog wel wat meer wereldhits zal gaan opleveren. Mooi dat een Nederlander op deze manier wereldwijd succes heeft kunnen realiseren door vanuit Purmerend buiten de gehele Nederlandse muziekindustrie om zijn bijdrage te leveren aan deze nieuwste wereldhit. ‘The times, they are a changin’.

Tekst: Margriet Koedooder, met behulp van Victor den Hollander, De Vos & Partners Advocaten, Amsterdam. Hét advocatenkantoor voor de creatieve industrie.

[1] https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/samen-zweten-in-de-studio-voor-een-nieuw-nummer-is-passe-beats-koop-je-gewoon-online-handig-of-toch-niet~b3575772/ Haro Kraak, Volkskrant 12 november 2018

[2] https://www.forbes.com/sites/ogdenpayne/2017/01/04/BeatStars-the-bootstrapped-startup-making-it-easy-to-purchase-a-no-1-hit/#49f8a87725ee Ogden Payne, Forbes 4 januari 2017

Geschreven door

Margriet Koedooder

Partner

 
Maak een afspraak

Victor den Hollander

Advocaat

 
Maak een afspraak

Deel dit bericht



Laatste nieuws

26-08-2019 - door

Margriet Koedooder op de radio over masters en Taylor Swift

Margriet Koedooder was afgelopen vrijdag te gast als deskund... Lees meer

16-08-2019 - door

Muziekcontracten: A 'NEW' TOWN ROAD: Youngkio's BeatStars' contracten en licenties ontleed

Inleiding YoungKio, een Nederlandse jongen uit Purmerend, s... Lees meer

Copyright/Disclaimer © 2017 by De Vos & Partners N.V., Amsterdam, Nederland. All rights reserved. Created by Supreme being 21.3