+31 (0)20 2060700info@devos.nl
Over smaak valt niet te twisten. Of toch wel?

Over smaak valt niet te twisten. Of toch wel?

Dat er auteursrecht kan rusten op ‘werken van letterkunde, wetenschap en kunst’ ongeacht de wijze of vorm waarin zo’n werk zich uit, daar is iedereen het over eens. De reikwijdte van auteursrechtelijke beschermde werken strekt zich (op dit moment) uit tot ‘zichtbare’ en ‘hoorbare’ werken. Maar, het is nog steeds onduidelijk of het auteursrecht ‘tastbare’, ‘smakelijke’ of ‘geurige’ werken beschermt.

In het Nederlandse auteursrecht gaan we bij de beoordeling van het werkbegrip uit van een systeem met een ‘open karakter’, hetgeen inhoudt dat werken die voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komen niet limitatief in de wet zijn omschreven. Toch bleef lange tijd onduidelijk hoe ‘open’ het Nederlandse systeem daadwerkelijk was. Hoewel de hoogste Nederlandse rechter reeds in 2006 in het arrest Lancôme/ Kecofa heeft bepaald dat ‘geur’ (niet te verwarren met de drager van het werk, de geurstof) onder het auteursrecht kan vallen, bleef het lang onduidelijk of hiermee inderdaad de deur werd opengezet naar auteursrechtelijke bescherming van werken die niet met het oog of oor zijn waar te nemen. 

In de tussentijd heeft Europese harmonisatie van het werkbegrip plaatsgevonden en zal niet de hoogste Nederlandse rechter, maar de hoogste Europese rechter oordelen over de aard van de werken die in aanmerking komen voor auteursrechtbescherming. 

Inmiddels heeft Levola Hengelo B.V., eigenaar van de kaasdip Heks’nkaas, concurrenten met vergelijkbare smeersels aangesproken op auteursrechtinbreuk. De rechtsvraag of auteursrecht kan rusten op de smaak van deze dip ligt ter inhoudelijke beoordeling voor aan het Hof van Justitie.  De hoogste Europese rechter dient in ieder geval duidelijkheid te geven over de vraag of 1) het Unierecht zich verzet tegen de auteursrechtelijke bescherming van ‘smaak’ als voedingsmiddel, en 2) indien dit niet het geval is aan welke vereisten dan in ieder geval dient te worden voldaan. Het is nog maar de vraag of het Hof van Justitie bij de beoordeling van het werkbegrip aanhaakt bij de Nederlandse benadering van een ‘open’ systeem. Er is een grote kans dat zij toch kiest voor een (meer) ‘gesloten’ systeem, zoals bijvoorbeeld  in het Verenigd Koninkrijk wordt gehanteerd.

Dat deze zaak ook buiten Nederland de gemoederen bezighoudt blijkt uit grote buitenlandse interesse bij de inhoudelijke behandeling op 4 juni jl. Naast Nederland waren ook het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Europese Commissie aanwezig voor pleidooi. Afgezien van Nederland, die zich niet wilde mengen in de discussie, was de conclusie van de partijen eensgezind: ‘auteursrecht op smaak is niet mogelijk’. 

Het belangrijkste argument tegen auteursrechtelijke bescherming van smaak is het principe dat smaak geen auteursrechtelijk beschermd werk kan zijn op grond van het Unierecht, omdat smaak niet kan worden aangemerkt als ‘auteursrechtelijk beschermde letterkundige of kunstwerken’. Hierbij pleit men aldus voor een ‘gesloten systeem’ van het werkbegrip.

Dat dit principiële argument niet per definitie doorslaggevend is blijkt wel uit het feit dat de Nederlandse en Franse hoogste rechters zich reeds hebben gebogen over de kwestie of de geur van een parfum kan worden beschermd en daarbij tot verschillende zienswijzen zijn gekomen. In tegenstelling tot het Franse Cour de Cassation, acht de Nederlandse Hoge Raad auteursrechtelijke geurbescherming wel mogelijk. Een beslissing die overigens in binnen- en buitenland kritisch is beoordeeld.

Een ander argument dat veelvuldig wordt aangehaald zijn de praktische problemen die ontstaan bij toewijzing van bescherming op smaak. Smaak valt immers lastig objectief te beoordelen en de auteursrechtelijke verboden op reproductie en verveelvoudiging lijken niet zomaar toepasbaar op smaak.

Dat ook het Hof van Justitie zo haar vraagtekens zet bij de praktische toepasbaarheid van auteursrecht op smaak, blijkt uit de veelheid aan vragen die worden gesteld aan de partijen. Veelzeggend is toch wel de vraag aan Levola Hengelo B.V.: “Stel dat smaak auteursrechtelijk wordt beschermd en Heks’nkaas voldoet aan de creativiteitstoets, hoe ziet Levola Hengelo B.V. dat dan voor zich? Hoe kan (praktisch gezien) smaak worden opgeslagen of verveelvoudigd, nu deze verschilt van persoon tot persoon? En hoe zit het met de onstabiele kwaliteit van de drager van het werk (..de smaakstof..) van het product? Welke smaak is dan beschermd?” 

Een veelvoud aan vragen waar Levola Hengelo B.V., maar ook de rest van juridisch Nederland, niet eenvoudig antwoord op kan geven. 

Volgens Levola Hengelo B.V. zijn de meeste bezwaren overigens slechts praktisch van aard en “discrimineert het Unierecht tussen de zintuigen waarmee een uitdrukking van werk kan worden waargenomen”. Levola Hengelo B.V. meent hierbij dat het Unierecht zich niet verzet tegen de auteursrechtelijke bescherming van smaak en zo luidt de conclusie: dan zouden wij dat ook niet moeten doen. Daarbij wijst zij naar het modelrecht, dat zich tevens uitstrekt tot creaties die niet met het oog of oor kunnen worden waargenomen. 

Of het Hof van Justitie inderdaad meegaat in de argumentatie van Levola Hengelo B.V. en de toepasselijkheid van een ‘open systeem’ van het werkbegrip is nog maar zeer de vraag. Het staat vast dat het Hof van Justitie dan ook zal moeten uitleggen hoe auteursrechtbescherming op smaak praktisch kan worden vormgegeven. En dat zal nog een hele klus zijn.

Hoewel de uitspraak van het Hof van Justitie nog even op zich zal laten wachten, kunnen we in ieder geval de conclusie van de advocaat-generaal al snel tegemoet zien: 25 juli zal hij conclusie wijzen. 

Dit smaakt naar meer: wij wachten met spanning af!

Geschreven door

Marthe Wiebe

Advocaat

 
Maak een afspraak

Deel dit bericht



Laatste nieuws

15-02-2019 - door

Doorstart in faillissement B.V. Hotel Operational Services

Ons kantoor is trots dat in het faillissement van B.V. Hotel... Lees meer

04-02-2019 - door

Els Doornhein bij Kassa in de tv uitzending over de klachttermijn voor consumenten

In de tv uitzending van Kassa d.d. 2 februari 2019 kwam Els ... Lees meer

Copyright/Disclaimer © 2017 by De Vos & Partners N.V., Amsterdam, Nederland. All rights reserved. Created by Supreme being 21.3