+31 (0)20 2060700info@devos.nl
Tips voor ondernemers Deel 1: Overmacht

Tips voor ondernemers Deel 1: Overmacht

Het Corona-virus heeft niet alleen ons privéleven grotendeels ontregeld, maar ook veel zakelijke sectoren stilgelegd. Afhankelijk van de sector kunnen die gevolgen groot zijn. Ondernemingen die het jaar ingingen met zwarte cijfers en mooie vooruitzichten moeten nu alles op alles zetten om het hoofd boven water te houden. Natuurlijk zijn er regelingen vanuit de overheid, maar die dekken niet alle verliezen. Want wat te doen als u eind vorig jaar een overeenkomst hebt gesloten die u nu niet meer, of slechts gedeeltelijk kan nakomen? Het uitgangspunt is immers dat afspraken moeten worden nagekomen. U komt daarom niet zomaar onder de gemaakte afspraken uit. Uiteraard gaat u eerst in gesprek met uw contractspartij, maar indien die ook in zwaar weer verkeert is het goed denkbaar dat u nul op het rekest krijgt.

Toch is er een aantal mogelijkheden waar u aan kunt denken. In een serie van 3 blogs praten wij u bij over deze mogelijkheden. In deze blog worden de contractuele mogelijkheden besproken, samen met de wettelijke mogelijkheid van overmacht. In de volgende blogs worden de wettelijke mogelijkheden van de onvoorziene omstandigheden en de redelijkheid en billijkheid besproken.

Contractuele mogelijkheden

Het kan zo zijn dat de overeenkomst of de algemene voorwaarden een regeling bevat over overmacht-situaties, ook wel een “Force Majeure” bepaling genoemd. Een dergelijke bepaling regelt bijvoorbeeld dat de verkoper bij een Force Majeure het recht heeft de overeenkomst te ontbinden of het recht heeft om de nakoming van de overeenkomst op te schorten tot het moment waarop de omstandigheden welke de Force Majeure hebben veroorzaakt zijn opgelost. Partijen spreken doorgaans af welke omstandigheden kwalificeren als een Force Marjeure. Bekende voorbeelden zijn:

  • Oorlog;
  • Stakingen;
  • Natuurrampen;
  • Terroristische aanslagen;

Omdat in Nederland het beginsel van contractsvrijheid geldt, zijn partijen in principe vrij om te bepalen welke omstandigheden kwalificeren als een Force Majeure. Het is dus denkbaar dat partijen in de overeenkomst hebben afgesproken dat een pandemie (zoals COVID-19) als een Force Majeure kwalificeert. Maar ook wanneer een pandemie niet expliciet is genoemd, kan een Force Majeure bepaling van toepassing zijn. Er moet dan gekeken worden of de lijst met Force Majeure omstandigheden (wel of niet) uitputtend is. Wanneer de lijst met omstandigheden niet-uitputtend is en het criterium is dat de omstandigheid redelijkerwijs buiten de invloedsfeer van partijen ligt, zou een pandemie onder de Force Majeure bepaling kunnen vallen. Maar ook wanneer de lijst met omstandigheden uitputtend is, moet beoordeeld worden of een pandemie valt onder een van de wél genoemde omstandigheden. Of een dergelijk beroep slaagt, zal afhangen van de uitleg van de contractuele bepaling en de omstandigheden van het geval.

Het is dus raadzaam om het contract er goed op na te slaan, om te kijken of u een beroep kunt doen op een contractuele Force Majeure afspraak. Dat kan uw onderhandelingspositie versterken.

Overmacht

Voor situaties wanneer de overeenkomst geen bepaling bevat over een Force Majeure, voorziet de wet in artikel 6:75 BW in een overmacht-regeling. Omdat partijen in een overeenkomst van artikel 6:75 BW mogen afwijken, zijn de gevolgen van een wettelijke overmacht-regeling vaak anders dan een contractuele Force Majeure regeling. Bij een succesvol beroep op overmacht van artikel 6:75 BW kan de schuldeiser in beginsel geen nakoming en geen schadevergoeding meer vorderen. De toepassingsvereisten van art. 6:75 BW zijn als volgt:

  1. Een tekortkoming in de nakoming;
  2. Niet aan schuld van de schuldenaar te wijten;
  3. Niet op grond van wet, overeenkomst of verkeersopvattingen voor rekening van de schuldenaar.

Van belang bij overmacht is dat het dus niet aan de tekortschietende ondernemer te wijten is. Zo zijn er ondernemers die zonder dat de overheid daartoe besluit, proactief hun deuren sluiten. Het is natuurlijk te prijzen dat ondernemers de gezondheid van hun personeel en klanten voorop stellen, maar het kan zijn dat die ondernemer daarom geen beroep meer toekomt op grond van overmacht. De wederpartij kan dan betogen dat de tekortkoming toe te rekenen is aan de ondernemer zelf, omdat die zelf tot sluiting is overgegaan. Dat is anders wanneer de ondernemer op last van de overheid de deuren moet sluiten, zoals in de horeca.

Een beroep op overmacht is ook mogelijk indien u wel kunt nakomen, maar wanneer die nakoming dermate kostbaar is dat nakoming als praktisch onmogelijk moet worden aangemerkt.

Let op!

Er zijn ondernemers die denken een slaatje te kunnen slaan uit deze pandemie, door te proberen om onder ongunstige verplichtingen uit te komen terwijl geen sprake is van overmacht (of een soortgelijke bepaling). Daarvoor zijn deze bepalingen uiteraard niet bedoeld. Er moet een direct verband zijn tussen (in dit geval) de COVID-19 pandemie, en de tekortkoming. En zelfs wanneer er sprake is van een direct verband tussen de pandemie en de tekortkoming, heeft de schuldenaar de verplichting om zich in te spannen om het ontstaan van schade te voorkomen, dan wel om die schade voor zover mogelijk te beperken. Wanneer een onterecht beroep wordt gedaan op een contractuele of wettelijke overmacht-bepaling, kan de schuldeiser aanspraak maken op een schadevergoeding.

Overweegt u een beroep te doen op overmacht, maar twijfelt u of u in uw recht staat? Neemt u dan contact op met Duco van Dongen of Jim Drenth.

Geschreven door

Duco van Dongen

Advocaat

 
Maak een afspraak

Jim Drenth

Advocaat

 
Maak een afspraak

Deel dit bericht



Laatste nieuws

12-11-2020 - door

Rick de Boer beëdigd!

Op 11 november 2020 is onze collega Rick de Boer beëdigd. Fr... Lees meer

11-11-2020 - door

Youtubers en Vloggers lopen kans op boetes na invoering nieuwe Mediawet

De nieuwe Nederlandse Mediawet[\[1\]](#_ftn1) die geldt per ... Lees meer

Copyright/Disclaimer © 2017 by De Vos & Partners N.V., Amsterdam, Nederland. All rights reserved. Website by Omelette Du Fromage